Weryfikacja informacji – przydatne narzędzia

Weryfikacja informacji, publikacji oraz treści internetowych była już przedmiotem artykułów opublikowanych w Rynku Informacji (tutaj i tutaj). Dzisiaj przedstawiamy kolejną porcję przydatnych źródeł, które nie mogą ujść uwadze świadomym uczestnikom dyskursu medialnego.

 

 

Fake newsy – jak z nimi walczyć?

Amerykańska fundacja Knight Foundation, promująca rzetelne dziennikarstwo, na początku bieżącego roku ogłosiła konkurs na projekt zmniejszający udział fake newsów w obiegu informacji. Zgłoszono ponad 800 pomysłów, z których komisja konkursowa nagrodziła 20 najlepszych. Wśród nich, najwięcej znalazło się przedsięwzięć edukacyjnych, poświęconych świadomej konsumpcji informacji oraz umiejętności ich kwestionowania za pomocą różnorodnych metod, np. gier, eksperymentów, spotkań i scenariuszy lekcji dla nauczycieli i bibliotekarzy. Licznie nagrodzono również projekty dedykowane narzędziom internetowym, które podają komunikaty o rozprzestrzenianiu się fałszywych informacji oraz pomysły na nowe portale informacyjne, reprezentujące rzetelnie dziennikarstwo.

 

Informacje publiczne dla obywateli

W Stanach Zjednoczonych Ameryki niedawno uruchomiono portal USAFacts (wersja beta). Jest to pozarządowy serwis non-profit, założony z myślą o prawie obywateli do dostępu do informacji publicznej. Pomysłodawcą projektu jest Steve Ballmer, były dyrektor generalny firmy Microsoft, razem z żoną. Portal gromadzi informacje, m.in. na temat:

  • populacji Stanów Zjednoczonych,
  • zatrudnienia,
  • finansów rządowych – dochodach i wydatkach rządu
  • decyzji podejmowanych przez rząd, które wpływają na społeczeństwo.

W zasobach portalu znajdziemy wyszukiwarkę materiałów oraz raporty, infografiki i wizualizacje danych obejmujące jak na razie lata 1980 – 2015.

 

USAFacts-weryfikacja-informacji

 

W USA działa także pozarządowy portal FactCheck, który za cel obrał sobie minimalizowanie błędnych informacji w obiegu medialnym oraz zmniejszanie dezorientacji wprowadzanej przez nieprawdziwe wypowiedzi polityków. Sprostowania publikowane w serwisie można przeglądać pod kątem zagadnień, których dotyczą, np.:

  • zdrowie,
  • odkrycia naukowe,
  • historie na portalach społecznościowych, popularne w danym dniu.

Podobnie działa PolitiFact oceniający wypowiedzi polityków z każdego szczebla amerykańskiej administracji rządowej, jak również źródła informacyjne.

W próby rozwiązania problemu zaangażował się już jakiś czas temu Google i Facebook, a ostatnio również Mozilla. W tym miesiącu została powołana The Mozilla Information Trust Initiative – organizacja mająca na celu walkę z fake newsami przy pomocy nowych technologii, edukacji, prowadzonych badań oraz niecodziennym rozwiązaniom służącym walce z problemem.

 

Użytkownicy informacji

Informatycy z Uniwersytetu w Edynburgu stworzyli narzędzie, które rozpoznaje nieprawdziwe profile założone w serwisach społecznościowych. Na podstawie 5-tysięcznej próby zweryfikowanych kont użytkowników, system nauczył się rozpoznawać, jak podają twórcy dosyć celnie, wiek oraz płeć użytkowników na podstawie sposobu formułowania wypowiedzi w komentarzach oraz aktywności w sieci. Narzędzie zostało opracowane w celu identyfikacji użytkowników podających nieprawdziwy wiek lub płeć po to, aby zwiększyć bezpieczeństwo nieletnich w trakcie korzystania z Internetu.

Z kolei badacze z Indiana University w Bloomington podjęli wyzwanie i sprawdzili, kto najczęściej jest autorem fałszywych informacji. Na podstawie monitoringu materiału:

  • 400 tys. opinii pochodzących ze stron internetowych, regularnie publikujących nieprawdziwe informacje,
  • 15 tys. artykułów ze stron organizacji zajmujących się weryfikacją treści,
  • ponad milion postów z Twittera

wykazali, że nieprawdziwe wiadomości najczęściej publikują nie ludzie, a boty. W analizie powyższego materiału zespół wykorzystał narzędzie Hoaxy oraz Botometer, służące do weryfikacji użytkowników Twittera. Co więcej, badacze spostrzegli, że boty programowane są w taki sposób, by szczególnie wpływać na influencerów.

Sztuczna inteligencja

W Wielkiej Brytanii z powodzeniem funkcjonuje FullFact. Jest to niezależna, pozarządowa organizacja charytatywna, która zapewnia darmowe narzędzia, dostęp do informacji oraz udziela porad dotyczących niepewnych treści, które są autorstwa polityków lub pochodzą z mediów. Proces ostatecznej weryfikacji pozostawiony jest jednak użytkownikom. Zespół pracowników FullFact dostarcza potrzebne do samodzielnej oceny treści źródła, prezentujące jak najszersze ujęcie problemu.

Z kolei Factmata to nowy system do wykrywania nieprawdziwych informacji wykorzystujący sztuczną inteligencję. Narzędzie ma w założeniu spełniać poniższe funkcje:

  • monitorować pojawiające się w sieci treści
  • chronić przed tymi wprowadzającymi w błąd,
  • uczyć użytkowników podważania opinii znalezionych w Internecie.

Prace nad narzędziem jeszcze trwają, ale już zdążyło ono zdobyć nagrodę od Google Digital News Initiative.

Factmata-sztuczna-inteligencja

Na przekór cenzurze

Grupa kanadyjskich informatyków stworzyła narzędzie Fact Nameh monitorujące wypowiedzi irańskich polityków. Co tydzień wybierana jest jedna z kontrowersyjnych opinii, którą następnie poddaje się ocenie. Wybranym wypowiedziom towarzyszy komentarz oraz sympatyczna grafika wskazująca na jej poprawność.

FactNameh-iranscy-politycy

 

Również kraje wschodniej Afryki starają się dementować i prostować nieprawdziwe informacje pojawiające się w mediach. Pozarządowa inicjatywa PesaCheck poddaje weryfikacji wypowiedzi osób publicznych dotyczące zdrowia i opieki społecznej, warunków sanitarnych, dostępu do wody, edukacji oraz rozwoju gospodarczego. W Brazylii natomiast funkcjonuje Aos Fatos, a w Argentynie Chequeado.

Z trochę innego punktu widzenia problemem zainteresowali się studenci z Carnagie Mellon University w Stanach Zjednoczonych. Stworzyli oni grę w wirtualnej rzeczywistości Project Axon, by pokazać jak nasze zachowania w social media przyczyniają się do szerzenia nieprawdziwych informacji w Internecie.

Jak widać narzędzi do wykrywania i obalania nieprawdziwych informacji nie brakuje, a na pewno będą powstawać kolejne ze względu na coraz większą liczbę fake news. Weryfikacja informacji jest bardzo ważną umiejętnością, której można się nauczyć.