Rzetelnie o koronawirusie. Jak weryfikować informacje medyczne

Problemu nie mam zamiaru bagatelizować. Zapasów mydła i innych środków czystości oraz produktów spożywczych nie zrobiłam. Czy to błąd, przekonam się może wkrótce. Tymczasem, chcę spojrzeć na sytuację chłodnym okiem, a więc co czytać, gdzie spojrzeć, aby otrzymać rzetelny obraz sytuacji?

Główny Inspektorat Sanitarny

Pomijając historię rozsiewania się wirusa na świecie, pierwsza w Polsce instytucja, która poinformuje nas o wszelakim zagrożeniu dla naszego zdrowia jest Główny Inspektorat Sanitarny. Głównym zadaniem tej instytucji jest m.in. dostarczanie eksperckiej wiedzy i nadzór sanitarno-higieniczny kraju. Pierwszy komunikat dla podróżujących ostrzegający o nowym koronawirusie 2019-nCoV pojawił się aktualnościach 21 stycznia w momencie, kiedy w mieście Wuhan odnotowano potwierdzonych 201 przypadków.

Na stronie znajdziemy również informacje dotyczące m.in. wycofanych produktów żywnościowych i kosmetycznych czy rejestr produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu, sposoby poprawnego znakowania środków spożywczych, informacje o nowych narkotykach czy też infografiki, na przykład o tym, jak skutecznie myć ręce. Warto zerknąć.

Ministerstwo Zdrowia

O potencjalnym zagrożeniu poinformuje nas również Ministerstwo Zdrowia. Pierwszy komunikat ostrzegający przed wirusem COVID-19 Byłeś w Chinach i źle się czujesz? Sprawdź co robić! pojawił się 28 stycznia. Obecnie, wśród komunikatów publikowanych przez Ministerstwo znajdziemy takie oto wskazówki: 

“Jak się zabezpieczyć przed koronawirusem?
Częste mycie rąk używając mydła i wody. Przy kasłaniu i kichaniu zakrywanie ust i nosa. Zachowanie co najmniej metra odległości od osób, które kaszlą i kichają.
Osoby wracające z regionów zarażonych koronawirusem, powinny powiadomić o tym telefonicznie stację sanitarno-epidemiologiczną lub zgłosić się do oddziału obserwacyjno-zakaźnego.”

Oraz krótkie pouczenie: 

“Pamiętajmy przy tym, że grypy również nie można lekceważyć. W przypadku pojawienia się objawów grypowych takich jak:
– temperatura ciała powyżej 38℃;
– ogólne złe samopoczucie;
– bóle mięśni i stawów;
– kaszel, katar, duszność
– zalecamy wizytę u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.”

Jasny, prosty i klarowny przekaz. Na stronie Ministerstwa Zdrowia znajdziemy również m.in. listę oddziałów zakaźnych w polskich szpitalach, informacje o lekach refundowanych, informacje o narodowych programach zwalczania chorób czy narodowe programy profilaktyki chorób. W domenie rządowej powstała również dedykowana strona dla nowego koronawirusa, dostępna pod adresem https://www.gov.pl/web/koronawirus.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

WHO działa na całym świecie, aby promować zdrowie, dbać o bezpieczeństwo świata i służyć osobom bezbronnym. Nie gromadzi danych pochodzących ze Stanów Zjednoczonych. Czego my na tej stronie nie znajdziemy! Strona dostępna jest w 6 językach. Zasoby informacyjne możemy przeglądać pod kątem:

  • tematów zdrowotnych jak otyłość, rotawirusy, bezpieczeństwo żywności czy hałas, a w nich znajdziemy m.in. publikacje dotyczące wybranego tematu, dane statystyczne, opracowania, wydarzenia czy aktualności ze świata;
  • informacji dotyczących organizacji opieki zdrowotnej dla obywateli w 48 państwach, w tym San Marino, Kazachstan czy Turkmenistan;
  • publikacji, zarówno bezpłatnych jak i płatnych opracowań dotyczących zdrowia na świecie;
  • baz danych z informacją statystyczną dotyczącą zdrowia na świecie.

WHO o koronawirusie

Pierwsza wzmianka o nowym koronawirusie pojawiła się 1 stycznia w dokumencie wskazującym zalecenia dotyczące nadzoru nad jego rozprzestrzenianiem się. Mamy też przygotowaną dedykowaną zakładkę z odpowiedziami na najpopularniejsze pytania dotyczące nowego wirusa, wskazówki dla podróżujących, oświadczenia Komisji, listę trwających badań nad COVID-19 czy informacje jak o siebie zadbać, czyli:

  • kiedy maska faktycznie się przydaje (dla zdrowych osób tylko w przypadku opieki nas osobami, u których podejrzewa się chorobę), 
  • obalanie mitów na temat nowego wirusa, m.in. to, że śnieg i minusowa temperatura nie zabiją wirusa lub to, że gorąca kąpiel nie zapobiega zarażeniu się albo to, że wirus nie ma takiej mocy, aby rozprzestrzeniać się przez produkty wyprodukowane w Chinach lub w innych krajach gdzie wirus już występuje.

    źródło: WHO

    źródło: WHO

Co warte odnotowania, WHO już ostrzega przed oszustami, którzy wykorzystują obecną sytuację do osiągnięcia korzyści materialnych czyli cyberprzestępstwa oparte o phishing. Znajdziemy tutaj też informacje dla pracodawców, o tym jak zadbać o bezpieczne warunki pracy w miejscu pracy czy informacje dla pracowników wszelakich służb zdrowia. Mało? Jest też mapa informująca o stanie rozprzestrzeniania się wirusa. Tylko, że niezbyt dobrze opracowana w porównaniu do narzędzia, które opisuję poniżej.

Dedykowane narzędzia informujące

Powstała niezależna od tej udostępnianej przez WHO mapa świata, która pozwala na monitoring rozprzestrzeniania się wirusa. Mapa zbiera w jednym miejscu fakty statystyczne o koronawirusie. Oprócz rosnących plam czerwieni w różnych regionach oznaczających rosnącą ilość zarażeń, znajdziemy na mapie m.in. sumaryczną informację o potwierdzonych przypadkach zarażenia wirusem COVID-19 na całym świecie oraz w podziale na państwa, tabele z danymi o przypadkach śmiertelnych w poszczególnych państwach, ale i wyzdrowieniach. Na krótko przed publikacją tego artykułu, mapa podaje 3 840 przypadków śmiertelnych na całym świecie i 62 095 przypadki wyzdrowień. Mamy także całkiem przyjazny wykres liniowy, który pokazuje jak wygląda, od momentu rozpoznania wirusa, sytuacja w ilości zakażeń, wyzdrowień i śmierci w przypadku zarażenia się nowym wirusem w Chinach i w pozostałych częściach świata.  

źrodło: The Center for Systems Science and Engineering

źrodło: The Center for Systems Science and Engineering

Najważniejsze: mamy również informację o tym, kiedy dane widoczne na mapie zostały zaktualizowane. Oraz, skąd pobierane są dane przedstawione na mapie. Dane zasilają bazy: Światowej Organizacji Zdrowia, amerykańskiego Departamentu Zdrowia i Pomocy Społecznej, Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, Narodowa Komisja Zdrowia Chińskiej Republiki Ludowej, Departament Zdrowia Hong Kongu oraz inne regionalne instytucje w poszczególnych państwach odpowiedzialne za zdrowie swojego narodu.

Rzetelnie o koronawirusie

Kto stworzył narzędzie? Za powstanie tej mapy o COVID-19 odpowiedzialne jest Centrum Nauki o Systemach i Inżynierii (CSSE) Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w USA. Podając za informacjami ze strony głównej CSSE wykładowcy, badacze i studenci pracują nad wieloma złożonymi i interdyscyplinarnymi problemami, których celem jest lepsze zrozumienie i poprawa systemów społecznych, zdrowotnych i technologicznych dla wszystkich. 

Informacji medycznych możemy też szukać w bazie PubMed – bibliograficznej bazy danych z dziedziny medycyny i nauk pokrewnych, uważanej za najważniejsze narzędzie medycznej informacji naukowej. O źródłach informacje medycznej pisaliśmy również w tym artykule.

Bez emocji, bez marketingu, bez siania paniki – same fakty. Prawda, że mapa Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa ułatwia analizę przypadków nowego koronawirusa?