Gdzie szukać informacji o badaniach klinicznych?

Produkty lecznicze, czyli po prostu lekarstwa,  zanim trafią na półki aptek, są testowane na drodze wieloletnich eksperymentów laboratoryjnych i doświadczalnych w pięciu różnych fazach. Substancje, które są badane, dają nadzieje na znalezienie doskonalszych medykamentów do walki z chorobami. Dziś podpowiemy, gdzie znaleźć badania kliniczne, które czasem są ostatnią deską ratunku dla pacjentów.

Baza badań klinicznych ZPIFF INFARMA

Jedna z zasad Dobrej Praktyki Klinicznej (ang. GCP) mówi, że korzyść dla chorego wynikająca z udziału w badaniu klinicznym powinna przewyższać ryzyko z tym związane. Firmy farmaceutyczne, ośrodki rekrutujące oraz główni badacze dbają przede wszystkim o bezpieczeństwo pacjenta. Zaczynając od polskiego rynku, „Baza badań klinicznych” na stronie Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA jest wybiórczym źródłem informacji na temat eksperymentów realizowanych przez podmioty członkowskie. Należy do niej 28 firm sektora farmaceutycznego, które prowadzą działalność badawczo-rozwojową i produkują leki innowacyjne. Wyszukiwanie w bazie jest możliwe na trzy sposoby. Najbardziej intuicyjna metoda to wpisanie hasła kluczowego do okna wyszukiwarki. Drugim wariantem jest opcja “Szukaj po kategoriach”, gdzie w układzie alfabetycznym wyniki można analizować w następujących grupach:

  • Obszar terapeutyczny
  • Badany produkt leczniczy
  • Badana populacja
  • Lokalizacja ośrodka badawczego
  • Sponsor badania

Baza badań klinicznych

Szukanie zaawansowane natomiast otwiera szereg możliwości i tajników dla specjalistów, poprzez wprowadzanie zawężeń, jeszcze innych niż wymienione powyżej, m.in.:

  • kluczowe kryteria włączenia i wyłączenia do badania – np. przebyte choroby, określone parametry badań diagnostycznych
  • stosowanie placebo
  • faza badania, np. II
  • status badania, np. badanie zakończone

BKWP.PL

Serwis powstał po to, aby umożliwić gromadzenie i wymianę informacji zarówno dla pacjentów, jak i lekarzy oraz innych profesjonalistów funkcjonujących w obszarze “badania kliniczne”. Jego autorami oraz założycielami są osoby szeroko związane z branżą badań klinicznych w Polsce. Głównym mechanizmem wyszukiwawczym jest tutaj okno, w którym wprowadza się wskazanie kliniczne według klasyfikacji ICD10, czyli stosowanej w medycynie nomenklatury do indeksowania chorób. Pacjent może samodzielnie, z pomocą rodziny bądź lekarza pierwszego kontaktu wyszukać interesujące go badanie.

BKWP

Panel z filtrami gwarantuje zawężenie otrzymanych wyników biorąc pod uwagę kilka elementów, m.in.:

  • rodzaj ośrodka badań, np. publiczny
  • status badania, np. w trakcie rekrutacji
  • wiek uczestnika badania.

 

EU Clinical Trials Register

Wychodząc poza polskie źródła informacji, w Unii Europejskiej stosowany jest EU Clinical Trials Register, tj. rejestr sponsorowany przez Europejską Agencję Leków (EMA), który umożliwia wyszukiwanie informacji w zakresie badań klinicznych przeprowadzanych w krajach członkowskich  UE oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA). Baza obejmuje ponad 30 tys. badań klinicznych. Korzystanie z zasobów serwisu jest możliwe jedynie w języku angielskim. Wyszukiwanie podstawowe  pozwala na wprowadzenie dowolnej frazy wraz z separatorami. Zaawansowane filtry umożliwiają wprowadzenie zawężenie wyników o poniższe parametry, m.in.:

  • kraj prowadzenia eksperymentu
  • faza badania
  • status badania
  • okres realizacji

Ciekawym elementem, który pojawia się tutaj w rejestrze jest możliwość wyszukiwania badań klinicznych dedykowanych tylko i wyłącznie chorobom rzadkim. To szczególnie ważne ułatwienie dla lekarzy oraz pacjentów, którzy szukają terapii dla tych ciężkich schorzeń.

ClinicalTrials.gov

Ogólnoświatowe źródło informacji ClinicalTrials.gov to serwis prowadzony przez Amerykański Instytut Zdrowia Publicznego, który obejmuje rejestr badań klinicznych wraz z wynikami, prowadzonych przez prywatne oraz publiczne podmioty na całym świecie. Zawartość oraz wyszukiwanie w serwisie jest możliwe jedynie w języku angielskim. „Find Studies” pozwala dotrzeć do informacji na temat realizowanych eksperymentów na kilka sposobów. Zanim się do tego przystąpi, jak na amerykański serwis przystało, serwis publikuje dokładne instrukcje, jak krok po kroku radzić sobie z wyszukiwaniem. Podstawowa opcja obejmuje wprowadzenie fraz dotyczących: schorzenia, miejsca realizacji badania i innych haseł kluczowych. Wyszukiwanie zaawansowane otwiera szereg możliwości filtrujących wyniki, m.in.:

  • rodzaj badania, np. Interventional Studies
  • wyniki badań, np. Studies With Results
  • status badania, np. Active, not recruiting
  • lokalizację badania, np. Poland

Kolejna opcja wyszukiwania „See Studies by Topic” to nic innego jak weryfikacja badań klinicznych według kategorii schorzeń np. Occupational Diseases (choroby zawodowe). “See Studies on Map” to szalenie ciekawy przegląd badań klinicznych na świecie w zależności od ich lokalizacji. Możemy z niego bezpośrednio odczytać, jak kształtują się liczbowo eksperymenty na poszczególnych kontynentach i w państwach świata. Po wybraniu danego kraju, serwis przekierowuje użytkownika do wyników wszystkich badań ze wskazanego regionu.

Mapa badań klinicznych

ICTRP Search Portal

Strona prowadzona przez Światową Organizację Zdrowia to tak naprawdę platforma rejestrów stworzona, aby zapewnić dostęp do pełnej informacji na temat badań wszystkim osobom podejmującym decyzje w zakresie opieki zdrowotnej oraz samym pacjentom. ICTRP Search Portal umożliwia korzystanie z zasobów w założeniu w języku angielskim. W związku z tym, że WHO współpracuje również z rejestrami w kilku innych krajach, istnieje szansa na weryfikację źródła w językach: chińskim, holenderskim, niemieckim, japońskim, koreańskim, perskim, portugalskim i hiszpańskim. Wyszukiwanie badań klinicznych jest możliwe na kilka sposobów. Podstawowa opcja  pozwala na wprowadzenie dowolnej frazy wraz z separatorami, gdzie od razu można zawęzić wyniki do eksperymentów z udziałem dzieci i fazy badania. Zaawansowana wersja działań gwarantuje tworzenie złożonych zapytań z separatorami oraz wybór kilku filtrów, m.in.:

  • status rekrutacji,
  • nazwę sponsora,
  • kraje, w których realizowana jest rekrutacja,
  • okres, w którym badanie jest zarejestrowane.

ICTRP Search Portal

Ponadto, platforma udostępnia trzy różne rodzaje list, na których kumulują się wykazy badań klinicznych według:

  • tematów zdrowotnych np. choroby kardiologiczne
  • krajów
  • regionów

Platforma w jednej z zakładek zbiera wskazówki do poprawnego wyszukiwania, które znacznie ułatwiają użytkownikowi poruszanie się w zasobach informacyjnych. Na zakończenie, warto tutaj wskazać, iż dane w platformie są tutaj agregowane z kilku innych rejestrów, np. ze wspomnianych powyżej EU Clinical Trials Register oraz ClinicalTrials.gov. Można więc, uznać, iż jest najbardziej kompleksową wyszukiwarką badań klinicznych na świecie.

W ostatnich miesiącach wiele było dyskusji i emocji wokół stosowania leczniczej marihuany. 20.07.2017 r. Prezydent Polski podpisał ustawę dopuszczającą jej legalne wykorzystywanie w schorzeniach. W powyższych bazach danych można znaleźć m.in. informacje, gdzie aktualnie toczą się badania kliniczne z jej wykorzystaniem, na jakim etapie są i w jakich chorobach się ją wykorzystuje.